Omladinska organizacija "Korak Naprijed" Trebinje U korak naprijed sa vijestima, svaki dan.
Jesu li Izrael, Rusija i Srbija jedini naklonjeni Banjaluci i kakve su relacije Srpske sa Amerikom i državama Evropske unije, pitanja su na koja pokušava da da odgovor beogradska “Politika”.
Ima li Republika Srpska, kao entitet sa širokom autonomijom unutar BiH, pouzdane oslonce u svijetu, ko su oni i ima li koristi od takvog prijateljstva? I koliko Srpska koja po Ustavu BiH nema nadležnost za spoljnu politiku uspijeva da gradi savezništava, koja na ekonomskom planu zasad nisu pretjerano urodila plodom, ali na onom političkom, kad je u pitanju očuvanje autonomije i rad na neslavnom ratnom imidžu, možda i jesu dala neki rezultat.
Osim podrazumijevano dobrih veza sa Srbijom postoji saradnja sa Izraelom gdje je predsjednik RS 2012. dočekan kao državnik – sa gardom i crvenim tepihom, a vlasti poručile da RS “može da računa na pomoć diplomatske mreže Izraela, koja nije mala”. Arie Livne, šef predstavništva RS u Izraelu i dobar poznavalac međunarodnih odnosa ranije je znao isticati da Srpska treba da se locira na mapi svijeta i odredi prioritete, ali da on – uz neizrecivu zahvalnost Rusiji i Crvenoj armiji – ali i razumijevanja loših iskustava iz skorašnje istorije Srpske s Amerikom, predlaže da Banjaluka radi na što prisnijim vezama s Berlinom. Milorad Dodik i Željka Cvijanović boravili su tokom sedmice na dvije strane svijeta, predsednik u Moskvi, premijerka u Vašingtonu.
Nisu nepoznate dobre veze Srpske i Moskve, pa iako se tamo malo izvozi Rusi su vlasnici naftne industrije RS i 2014. su bili najveći investitor u cijelu BiH, a Moskva je na zahtjev Srbije i RS blokirala rezoluciju o Srebrenici u UN. Zbog relacija s Moskvom, gdje Srpska ima jedno od privrednih predstavništava (Izrael, Vašington, Beograd, Beč, Brisel i Štutgart), Dodika nerijetko etiketiraju kao “ruskog igrača na Balkanu” iako je, paradoksalno, aktuelni predsjednik RS na uzletu političke karijere 1997. važio za “američkog igrača”.
Na to sve Dodik uglavnom kratko kaže: “Imamo veoma dobro iskustvo u poslovanju s Rusima, koji, nikad i ničim ne ucjenjuju RS”. Iako se vlastima u RS prebacivalo zbog zbližavanja sa Rusima – nerijetko i s podozrenjem – ima onih koji zbog uzdizanja Kremlja na svjetskoj pozornici i očekivanja još snažnijeg uticaja možda i na Balkanu slute dobru procjenu Banjaluke spoljnih kretanja u svetu.
A gdje su odnosi Srpske i Amerike? To pitanje poslije posjete premijerke RS Vašingtonu gdje je učestvovala u debati o 20. godina Dejtona u organizaciji časopisa “Forin polisi”, koji je prije četiri mjeseca potpisao saradnju sa Srpskom, zanimljivo je i radi opšteg utiska da su ti odnosi poprilično narušeni. “Amerika ne priželjkuje nestanak RS ali je pitanje u kakvom je obliku vide i sa koliko moći. Srpska jeste subjekt međunarodnih odnosa i na to mora da se računa pa tako, na primjer, BiH zbog RS nije priznala Kosovo”, ističe Miloš Šolaja sa FPN u Banjaluci. Ipak, američke diplomate nerijetko ne pokazuju pretjeranu želju za sastanke u Palati predsjednika RS. Iz Ambasade SAD to je objašnjavano time da oni ne žele saradnju sa onima koji podrivaju Dejtonski sporazum, na šta iz RS odgovaraju da je ponašanje u RS samo reakcija i da krivca treba da potraže u onom koji pravi akciju, to jest – u Sarajevu.
“Srpska ne treba da se zanosi – nije država, malena je i nevažna u širim razmjerama. Politika balansa možda zvuči primamljivo. A da li je to u praksi ostvarivo ili je to klizav teren na koji više nemamo luksuz? Vlasti moraju imati jasnu, iskrenu i građanima razumljivu politiku”, ističu analitičari i dodaju da ako je suditi po izvozu robe Srpska se tokom ove godine najbolje kotira u Italiji, Srbiji i Nemačkoj.
Obrad Kesić šef predstavništva RS u Vašingtonu kaže da je ovo predstavništvo i osnovano radi poboljšanja odnosa sa Amerikom i da se vidi uzlazna putanja. “Očekujemo da jedna firma iz SAD otvori regionalni centar u Banjaluci, potpisan je sporazum sa univerzitetom Džon Hopkins, imamo saradnju sa časopisom ‘Forin polisi’, što je samo dio spajalica koje ruše percepciju koju kreiraju pojedini protivnici RS da se Banjaluka potpuno vezala za Rusiju i da tu nema prostora za Zapad”, kaže Kesić.
Ističe da Srpska želi saradnju svugde gdje i druga strana to želi. “Na tehničkom nivou saradnja sa EU je dobra i sa Njemačkom imamo normalizaciju odnosa”, kaže Kesić. Uzrok problema sa SAD Kesić pripisuje lošoj komunikaciji, ali i tome što su se neke diplomate iz Ambasade SAD aktivno uključivale u politički život BiH. “Nasuprot tome odnos s američkom administracijom bitno je drugačiji jer u Kongresu SAD postoji veće razumijevanje za RS, ne samo među srpskim kokusom. Na posljednjoj debati niko, izuzev jednog poznatog analitičara, nije dovodio u pitanje status RS niti zagovarao centralizaciju kao rješenje. Sve više zaživljava argumentacija RS da jedini način za opstanak BiH jeste visoka decentralizacija”, ističe Kesić za “Politiku”.
Mondo.ba
